UzLocal
2026-йил 21-октябрда имзоланган · 2027-йил 22-апрелда кучга киради

Янги ўзбек алифбоси

2026-йил 21-октябрда президент янги ўзбек алифбоси тўғрисидаги қонунни имзолади: 26 та ҳарф ва учта ҳарф бирикмаси ўрнига 28 та ҳарф ва тутуқ белгиси. Тўртта ҳарф бирикмаси диакритик белгили ҳарфларга алмашади, меъёрлар 2027-йил 22-апрелда кучга киради.

Нима ўзгаради

Амалдаги 26 ҳарф ва учта ҳарф бирикмаси ўрнига алифбо 28 ҳарф ва битта апострофдан иборат бўлади. Фақат тўртта бирикма ўзгаради — қолган ҳарфлар ўзгаришсиз қолади.

АввалгиЯнгиМисол
  • Sh shŞ şshakar → şakar
  • Ch chÇ çchoy → çoy
  • Oʻ oʻÖ öOʻzbekiston → Özbekiston
  • Gʻ gʻĞ ğgʻoya → ğoya

Нг масаласи ёпилди: у энди алоҳида ҳарф эмас. 2021-йилги лойиҳада у алоҳида белги сифатида турган эди, тасдиқланган алифбода эса 28 та ҳарф ва тутуқ белгиси бор — унга жой қолмади.

Янги ҳарфларни қандай териш мумкин

Mac созламаларидаги каби терилмани танланг ва тизимингиз учун юклаб олинг.

Терилмани танланг

Янги ҳарфлар ҳарф қаторининг ўнг томонидаги ўз тугмаларида туради — турк клавиатурасидаги каби. Битта босиш билан, қўшимча тугмасиз терилади.

[ğ;ş]ö'ç
ʼ`
1
2
3№
4
5
6
7
8
9
0
-–
=≠
⌫
Tab
q
w
e
r
t
y
u
i
o
p
ğ[
ö]
;\
Caps
a
s
d
f
g
h
j
k
l
ş;
ç'
Enter
Shift
z
x×
c
v
b
n
m
,<
.>
/…
Shift
Ctrl
Win
Alt
AltGr
Ctrl

Shift ёки Option/AltGr тугмасини босиб туринг — схема нима терилишини кўрсатади. Янги ҳарфли тугмалар яшил рангда.

Архивда тўрттала терилма бор — ўрнатишда кераклиларини танланг.

Бунга қандай келинди

Islohot 2018-yildan beri muhokama qilinmoqda. 2020-yilda prezident oʻzbek tilini rivojlantirish va til siyosatini takomillashtirish toʻgʻrisida farmon imzoladi, 2021-yilda esa hukumat lotin yozuviga bosqichma-bosqich oʻtish toʻgʻrisida qaror qabul qildi. Alifboni ishlab chiqish uchun ishchi guruh tuzildi: 2023-yil sentyabrda u islohotning bir variantini taqdim etgan edi — “Oʻ” oʻrniga “Õ”, “Ch” oʻrniga esa “C” harfi taklif qilingan edi. Qonunchilik palatasi 2026-yilda qabul qilgan variantga esa boshqa belgilar kirdi: Ö, Ğ, Ş va Ç.

Islohotning asosiy argumenti — matn terishni soddalashtirish: “oʻ” va “gʻ” klaviaturada ikki marta bosishni talab qiladi (harf va apostrof), turli shrift va klaviatura tartiblarida apostrofning har xil koʻrinishi esa bir xil soʻzning har xil yozilishiga olib keladi. Ş va Ğ harflari oʻzbek lotin yozuvining oldingi versiyalarida allaqachon qoʻllanilgan.

Ҳозирги ҳолат ва ўтиш даври

ЗРУ-1184-сон қонун 2026-йил 21-октябрда имзоланди ва эълон қилингандан олти ой ўтиб — 2027-йил 22-апрелда кучга киради. Ўтиш босқичма-босқич: илгари расмийлаштирилган ҳужжатлар, миллий валюта ва қимматли қоғозлар юридик кучини сақлайди; лавҳалар, кўрсаткичлар, бинолардаги герблар ва давлат органларининг бошқа атрибутларидан улар яроқсиз ҳолга келгунга қадар ёки қонунни амалга ошириш дастури белгилайдиган муддатгача фойдаланиш мумкин. Ҳеч нарса бир кечада алмаштирилмайди, тармоқ муддатлари эса ўша дастур билан бирга эълон қилинади.