Tipografiya · § 2
Boʻshliqlar va ajralmas boʻshliq
Boʻshliq (probel) — matnda soʻzlar va tinish belgilarini bir-biridan ajratib turadigan boʻsh oraliq. Oddiy boʻshliq turgan joyda dastur satrni uzib, qolgan qismini keyingi qatorga oʻtkazishi mumkin. Ajralmas boʻshliq (U+00A0) koʻrinishidan oddiy boʻshliqdan farq qilmaydi, ammo uning ikki tomonidagi qismlar doim bir satrda qoladi. Toʻgʻri qoʻyilgan boʻshliqlar matnni tartibli va oson oʻqiladigan qiladi, ayniqsa tor ekranlarda.
Tinish belgilari atrofidagi boʻshliqlar
Nuqta, vergul, nuqtali vergul, ikki nuqta, soʻroq va undov belgisi oldingi soʻzga boʻshliqsiz yopishadi, ulardan keyin bitta boʻshliq qoʻyiladi. Qavs va qoʻshtirnoqning ichki tomonida boʻshliq boʻlmaydi. Tire (—) ikki tomondan boʻshliq bilan ajratiladi, sonlar oraligʻidagi qisqa tire (–) esa boʻshliqsiz yoziladi. Foiz belgisi songa boʻshliqsiz yoziladi.
| Belgi | Toʻgʻri | Xato |
|---|---|---|
| vergul, nuqta | Kitob, daftar va ruchka. | Kitob ,daftar va ruchka . |
| qavs | (masalan, 5‑sinf) | ( masalan, 5‑sinf ) |
| qoʻshtirnoq | “Sozlamalar” boʻlimi | “ Sozlamalar ” boʻlimi |
| tire | Tarix — oʻtmish koʻzgusi. | Tarix—oʻtmish koʻzgusi. |
| qisqa tire | 10:00–18:00 | 10:00 – 18:00 |
| foiz | 25% | 25 % |
| koʻp nuqta | Kutib turing… | Kutib turing ... |
Ajralmas boʻshliq nima uchun kerak
Satr oxirida “10” bir qatorda, “000” esa keyingi qatorda qolib ketsa, oʻquvchi ikki xil sonni koʻradi. Xuddi shunday, sonni oʻlchov birligidan, bosh harfni familiyadan, tireni oldingi soʻzdan ajratib boʻlmaydi. Bunday joylarda oddiy boʻshliq oʻrniga ajralmas boʻshliq qoʻyiladi. Bu, ayniqsa, satrlari qisqa boʻlgan tugmalar, bildirishnomalar va mobil ilovalarda muhim.
| Holat | Misol |
|---|---|
| son xonalari orasida | 10 000, 1 250 000 |
| son va oʻlchov birligi | 100 kg, 5 km, 20 °C, 10 MB |
| son va pul birligi | 50 000 soʻm, 50 $ |
| son va hisob soʻzi | 5 ta kitob, 10 nafar oʻquvchi, 3 dona |
| son va qisqartma | 5 mln, 2 mlrd, XXI asr |
| son yoki birlikdan keyingi qoʻshimcha | 5000 gacha, 100 kg gacha |
| ism-sharif bosh harflari va familiya | A. Qodiriy, O. I. Akmalov |
| bir necha soʻzdan iborat qisqartmalar | va h. k., Toshkent sh. |
| tiredan oldin | Ekran — asosiy qism. |
| mahsulot va versiya nomlari | Windows 11, Android 14 |
Sarlavha va tugmalarda qisqa (uch harfgacha) soʻzlardan keyin ham ajralmas boʻshliq qoʻyish foydali: har kuni, siz bilan, oʻz vaqtida. Shunda qisqa soʻz satr oxirida yolgʻiz qolib ketmaydi.
Ajralmas boʻshliqni qanday terish mumkin
Windows tizimida: raqamlar klaviaturasida Alt+0160; Microsoft Word dasturida: Ctrl+Shift+Boʻshliq. macOS tizimida: Option+Boʻshliq. HTML kodida: yoki  . Ajralmas boʻshliqni koʻrish uchun muharrirda yashirin belgilarni koʻrsatish (¶) rejimini yoqing: Word dasturida ajralmas boʻshliq kichik doiracha (°), oddiy boʻshliq esa nuqta bilan koʻrinadi.
Koʻp uchraydigan xatolar va oʻzini tekshirish
Koʻp uchraydigan xatolar: soʻzlar orasida ikki va undan ortiq boʻshliq; matnni jadval yoki xatboshi sozlamalari oʻrniga boʻshliqlar bilan tekislash; vergul va nuqtadan oldin boʻshliq; tinish belgisidan keyin boʻshliqning yoʻqligi; sanadagi defis atrofida boʻshliq; son va foiz belgisi orasida boʻshliq. Tekshirish uchun qidiruv orqali ikkita boʻshliqni topib, bittaga almashtiring, “ ,” va “ .” birikmalarini toping, yashirin belgilar rejimida esa son bilan birlik orasida ajralmas boʻshliq turganiga ishonch hosil qiling.
Xato: Salom ,dunyo ! 2025 ‑yil, 25 %. Toʻgʻri: Salom, dunyo! 2025‑yil, 25%.
UzLocal maʼlumotnomasi. Iqtibos keltirganda ushbu sahifaga havola bering.
Boʻlimning barcha darslari
- §1Qoʻshtirnoqlar: “ ” va ichki ‘ ’
- §2Boʻshliqlar va ajralmas boʻshliq
- §3Sonlar, sanalar, vaqt va pul birliklari yozilishi
- §4Tire, qisqa tire va defis
- §5Apostroflar: oʻ, gʻ (ʻ) va tutuq belgisi (ʼ)
- §6Sarlavhalar va bosh harflar
- §7Interfeys matni: tugmalar, murojaat, ohang
- §8Interfeys tipografikasi
- §9Mahalliylashtirish: interfeysni oʻzbek tiliga moslash
- §10Qisqartmalar va abbreviaturalar: AQSh, MChJ, YTT
