Tipografiya · § 8
Interfeys tipografikasi
Interfeys tipografikasi — ekrandagi qisqa matnlarda (tugma, menyu bandi, sarlavha, maydon, bildirishnoma) tinish belgilari, bosh harflar, maxsus belgilar va boʻshliqlarni qoʻllash qoidalari. Interfeysda matn kam, joy tor, satrlar esa koʻpincha alohida tarjima qilinadi, shuning uchun bitta xato nuqta yoki qoʻshtirnoq darhol koʻzga tashlanadi, baʼzan esa dasturni buzadi. Qoʻshtirnoq, tire, apostrof, son va boʻshliqlarning umumiy qoidalari boʻlimning boshqa darslarida berilgan; bu yerda ularning interfeysga xos tomonlari jamlangan.
Satr oxiridagi nuqta
Bitta soʻz birikmasi yoki bitta qisqa gapdan iborat yozuvlar — tugma, menyu bandi, sarlavha, maydon nomi, qisqa holat xabari — nuqtasiz yoziladi. Matn ikki va undan ortiq gapdan iborat boʻlsa, har bir gapdan keyin, jumladan oxirgisidan keyin ham nuqta qoʻyiladi. Soʻroq va undov belgilari qisqa satrda ham saqlanadi.
| Matn turi | Toʻgʻri | Xato |
|---|---|---|
| Tugma | Saqlash | Saqlash. |
| Bir gapli xabar | Xabar yuborilmadi | Xabar yuborilmadi. |
| Ikki gapli xabar | Tarmoq xatoligi. Internetga ulanishni tekshiring. | Tarmoq xatoligi. Internetga ulanishni tekshiring |
| Tasdiqlash savoli | Faylni oʻchirasizmi? | Faylni oʻchirasizmi |
Registr: faqat birinchi soʻz bosh harf bilan
Ingliz interfeyslarida har bir soʻzni bosh harf bilan yozish (Title Case) keng tarqalgan. Oʻzbek tilida, rus tilidagi kabi, tugma, menyu va sarlavhada faqat birinchi soʻz va atoqli otlar bosh harf bilan yoziladi. Ingliz registrini tarjimaga koʻchirmang. Dizayn yozuvni bosh harflarda (SAQLASH) talab qilsa, bu matnning oʻzida emas, bezak uslubida beriladi. Sarlavhalar haqida batafsil — “Sarlavhalar va bosh harflar” darsida.
Xato: Tasvirni Yuklab Olish → Toʻgʻri: Tasvirni yuklab olish. Xato: Hisob Sozlamalari → Toʻgʻri: Hisob sozlamalari. Xato: “Sozlamalar” Boʻlimiga Oʻting → Toʻgʻri: “Sozlamalar” boʻlimiga oʻting.
Matnda interfeys elementlarining nomi
Yoʻriqnoma va maslahatlarda tugma yoki boʻlim nomi “ ” qoʻshtirnoqqa olinadi yoki boshqacha, masalan qalin shrift bilan ajratiladi, lekin bir sahifada bitta usul ishlatiladi. Qoʻshimchani nomning oʻziga emas, tugmasi, boʻlimi, bandi kabi umumiy soʻzga qoʻshgan maʼqul. Toʻrt va undan ortiq soʻzli nomni albatta ajrating, aks holda u qayerda tugashi tushunilmaydi. Lotin yozuvidagi chet nomlarga qoʻshimcha ʼ belgisi orqali qoʻshiladi (Bluetoothʼni yoqing), lekin umumiy soʻz bilan koʻpincha tabiiyroq: Bluetooth funksiyasini yoqing.
“Fayl qoʻshish” tugmasini bosing. “Taʼtil uchun kitoblar” toʻplamini oching. Yomon: Fayl qoʻshishni bosing — nom ajratilmagan va oddiy harakat sifatida oʻqiladi.
Oʻzgaruvchilar, teglar va kod
Interfeys satrlarida oʻzgaruvchilar ({name}, {count}, %s) va teglar (<b>…</b>) uchraydi. Ularni tarjima qilmang, oʻzgartirmang va oʻchirmang; soʻz tartibi oʻzgarsa, oʻzgaruvchini yangi joyga koʻchiring, juft teglar esa oʻsha soʻzlarni oʻrab tursin. Kod ichidagi toʻgʻri qoʻshtirnoq va apostroflarni tipografik belgilarga almashtirmang — dastur ishlamay qolishi mumkin. Qoʻshimchani toʻgʻridan toʻgʻri oʻzgaruvchiga qoʻshish xavfli: qoʻshimcha soʻzning oxirgi tovushiga qarab oʻzgaradi (Toshkentga, lekin Chortoqqa, bankka). Umumiy soʻz yoki ikki nuqtali tuzilma ishonchliroq. Sondan keyin ot birlikda qoladi, ta esa ajralmas boʻshliq bilan yoziladi.
Xavfli: {city}ga yetkazib berish (Chortoq boʻlsa, xato Chortoqga chiqadi). → Ishonchli: Yetkazib berish manzili: {city}. Toʻgʻri: {count} ta fayl yuklandi — 1 ta fayl, 5 ta fayl. Xato: 5 ta fayllar.
Maxsus belgilar va joyni tejash
Oʻzbekcha matn koʻpincha inglizchadan uzunroq chiqadi, chunki qoʻshimchalar soʻzni choʻzadi. Satr sigʻmasa, avval ortiqcha olmosh, umumiy soʻz va agar bogʻlovchisini olib tashlang, gapni qayta tuzing; kelishilmagan boʻlsa, soʻzni oʻzboshimchalik bilan kesmang (Sozl., Yukl.). 10K, 2M kabi harfli indekslar oʻzbek foydalanuvchisiga notanish — 10 ming, 2 mln deb yozgan maʼqul. Boshqa belgilar jadvalda.
| Belgi | Qayerda ishlatiladi | Misol |
|---|---|---|
| … (bitta belgi) | jarayon davom etyapti; buyruq yana oyna ochadi | Yuklanmoqda…; Boshqa nom bilan saqlash… |
| / | joy tor boʻlganda: soʻzlar orasida boʻshliqsiz, birikmalar orasida boʻshliq bilan; yordam matnida — yoki | Birlamchi/Takroriy |
| % | sondan keyin boʻshliqsiz | Chegirma 25% |
| ajralmas boʻshliq | son bilan ta, valyuta, birlik orasida | 5 ta, 50 000 soʻm, 10 MB |
| ajralmas defis | sana va tartib son | 2026‑yil 1‑dekabr, 3‑qadam |
| − (minus) | manfiy qiymat | Balans: −12 500 soʻm |
UzLocal maʼlumotnomasi. Iqtibos keltirganda ushbu sahifaga havola bering.
Boʻlimning barcha darslari
- §1Qoʻshtirnoqlar: “ ” va ichki ‘ ’
- §2Boʻshliqlar va ajralmas boʻshliq
- §3Sonlar, sanalar, vaqt va pul birliklari yozilishi
- §4Tire, qisqa tire va defis
- §5Apostroflar: oʻ, gʻ (ʻ) va tutuq belgisi (ʼ)
- §6Sarlavhalar va bosh harflar
- §7Interfeys matni: tugmalar, murojaat, ohang
- §8Interfeys tipografikasi
- §9Mahalliylashtirish: interfeysni oʻzbek tiliga moslash
- §10Qisqartmalar va abbreviaturalar: AQSh, MChJ, YTT
