Tipografiya · § 3
Sonlar, sanalar, vaqt va pul birliklari yozilishi
Sonlar va sanalar yozilishi — raqam bilan yoziladigan miqdor, tartib, sana, vaqt va pul summasini matnda bir xil va xatosiz koʻrsatish qoidalari. Oʻzbek tilida ular rus va ingliz tillaridagidan farq qiladi: xonalar vergul bilan emas, boʻshliq bilan ajratiladi, kasr qismi vergul bilan yoziladi, pul belgisi esa sondan keyin keladi. Quyida har bir holat uchun toʻgʻri shakl va koʻp uchraydigan xatolar berilgan.
Sonlar: xonalar va kasr
Toʻrt xonadan uzun sonlar oʻngdan chapga uch xonadan guruhlanadi va guruhlar ajralmas boʻshliq bilan ajratiladi: 10 000, 1 500 000. Toʻrt xonali sonlarda boʻshliq ixtiyoriy: 2935 yoki 2 935. Xonalarni vergul yoki nuqta bilan ajratish xato. Kasr qismi vergul bilan ajratiladi: 2,5; 0,75. Nuqta faqat versiya raqamlari va shunga oʻxshash texnik belgilarda saqlanadi. Manfiy sonlarda defis emas, minus belgisi (−) qoʻyiladi.
| Holat | Toʻgʻri | Xato |
|---|---|---|
| katta son | 1 250 000 | 1,250,000; 1.250.000 |
| oʻnli kasr | 2,5 | 2.5 |
| foiz | 25% | 25 % |
| harorat | +25 °C, −10 °C | +25°C, -10°C |
| ta bilan sanoq | 5 ta kitob | 5ta kitob; 5-ta kitob |
| katta sonni qisqartirish | 5 mln soʻm, 2 mlrd | 5M soʻm, 2B (tavsiya etilmaydi) |
Tartib sonlar
Arab raqami bilan yozilgan tartib sondan keyin -inchi qoʻshimchasi yozilmaydi, uning oʻrniga defis qoʻyiladi: 5‑sinf, 1‑maktab, 3‑bob. Rim raqamidan keyin defis qoʻyilmaydi: XXI asr, II jild. № belgisi oʻzbek tilida ishlatilmaydi. Raqam va soʻz turli satrlarga ajralib ketmasligi uchun ajralmas defis (U+2011) qoʻyish qulay.
Toʻgʻri: 5‑sinf oʻquvchisi, 12‑uy, 3‑xonadon, 11‑maktab yoki 11‑sonli maktab, XXI asr. Xato: 5‑inchi sinf, 5 sinf (“beshinchi sinf” maʼnosida), Maktab № 11.
Sanalar
Toʻliq sana avval yil, soʻng kun va oy tartibida yoziladi. Yil va kun tartib son boʻlgani uchun raqamdan keyin defis qoʻyiladi: 2025‑yil 1‑yanvar. Oy nomlari kichik harf bilan yoziladi; tavsiya etiladigan shakllar — sentyabr, oktyabr. Qoʻshimcha oy nomiga yoki yil soʻziga qoʻshiladi: 28‑sentyabrda, 2025‑yilda. Qisqa raqamli shaklda kun, oy va yil nuqta bilan ajratiladi: 01.01.2025.
| Holat | Toʻgʻri | Xato |
|---|---|---|
| toʻliq sana | 2025‑yil 1‑yanvar | 2025 yil 1 yanvar; 1 yanvar 2025 yil |
| qoʻshimchali sana | 2025‑yil 28‑sentyabrda | 2025 yil 28 sentyabrda |
| raqamli sana | 01.01.2025 | 01/01/2025; 01-01-2025; 2025.01.01 |
| oy nomi | 1‑sentyabr, 15‑oktyabr | 1‑Sentyabr, 15‑oktabr |
| davr oraligʻi | 1941–1945‑yillar, 2025‑yil 1–10‑iyul | 1941‑1945 yillar; 1-10 iyul |
Vaqt
Vaqt 24 soatlik tizimda yoziladi, soat va daqiqa ikki nuqta bilan ajratiladi: 18:30. Raqamli yozuvda (jadval, interfeys) bir xonali soat oldiga nol qoʻyiladi: 09:05. Ikki nuqta oʻrniga nuqta, defis yoki vergul qoʻyish xato. Vaqt oraligʻi qisqa tire bilan boʻshliqsiz yoziladi: 10:00–18:00. Vaqtdan keyingi qoʻshimcha ajralmas boʻshliq bilan ajratiladi: 09:00 dan 18:00 gacha.
Dars 08:30 da boshlanadi. Ish vaqti: dushanba–juma, 09:00–18:00. Xato: 8.30, 9-00, 9:00 – 18:00.
Pul birliklari
Pul birligining nomi, kodi yoki belgisi sondan keyin ajralmas boʻshliq bilan yoziladi: 50 000 soʻm, 50 $, 100 USD, 20 AQSh dollari. Belgini son oldidan yoki unga boʻshliqsiz yozish ($50, 50$) xato. Soʻm soʻzi kichik harf bilan yoziladi. Katta summalarda mln va mlrd qisqartmalari qulay: 2,5 mln soʻm. Bitta matnda bir xil yozuvga amal qiling: bir joyda soʻm, boshqa joyda UZS yozmang.
Narxi: 125 000 soʻm. Toʻlov: 50 $ yoki 50 USD. Chegirma: 15%. Xato: $50, 50$, 125,000 soʻm, 125.000 soʻm.
UzLocal maʼlumotnomasi. Iqtibos keltirganda ushbu sahifaga havola bering.
Boʻlimning barcha darslari
- §1Qoʻshtirnoqlar: “ ” va ichki ‘ ’
- §2Boʻshliqlar va ajralmas boʻshliq
- §3Sonlar, sanalar, vaqt va pul birliklari yozilishi
- §4Tire, qisqa tire va defis
- §5Apostroflar: oʻ, gʻ (ʻ) va tutuq belgisi (ʼ)
- §6Sarlavhalar va bosh harflar
- §7Interfeys matni: tugmalar, murojaat, ohang
- §8Interfeys tipografikasi
- §9Mahalliylashtirish: interfeysni oʻzbek tiliga moslash
- §10Qisqartmalar va abbreviaturalar: AQSh, MChJ, YTT
