UzLocal

Morfologiya · § 19

Ravish

Ravish — harakatning yoki belgining belgisini, yaʼni ish-harakat qanday, qachon, qayerda, qay darajada, nima sababdan yoki nima maqsadda bajarilishini bildiradigan mustaqil soʻz turkumi: tez yurdi, ertaga keladi, juda chiroyli. Ravish odatda oʻzgarmaydi: koʻplik va egalik qoʻshimchalarini olmaydi. Gapda u asosan hol boʻlib keladi.

Ravishni qanday tanish mumkin

Ravish koʻpincha feʼlga, baʼzan sifat yoki boshqa ravishga bogʻlanadi: sekin gapirdi, juda baland, ancha erta. Unga “qanday?”, “qachon?”, “qayerga?”, “qancha?”, “nega?”, “nima maqsadda?” soʻroqlari beriladi. Sifatdan farqi shuki, ravish otni aniqlamaydi. Ayrim soʻzlar ikki turkumga ham mansub: “tez yurdi” da tez feʼlni izohlaydi, “tez poyezd” da esa otni aniqlaydi.

Maʼnosiga koʻra turlari

Ravishning maʼno turlari
TuriSoʻrogʻiMisollar
tarz ravishiqanday? qay tarzda?tez, sekin, piyoda, birdan, oʻzbekcha, doʻstona
payt ravishiqachon? qachondan beri?bugun, ertaga, hozir, kechqurun, hamisha
oʻrin ravishiqayerga? qayerda? qayerdan?ichkari, tashqari, yuqori, olgʻa, nari
miqdor-daraja ravishiqancha? qay darajada?koʻp, oz, juda, ancha, biroz, gʻoyat
sabab ravishinega? nima sababdan?noiloj, ilojsiz
maqsad ravishinima maqsadda?ataylab, joʻrttaga, qasddan

Ravishlarning yasalishi

Ravish yasash usullari
UsulMisollar
-cha qoʻshimchasioʻzbekcha, yangicha, boshqacha
-larcha qoʻshimchasiqahramonlarcha, doʻstlarcha
-ona qoʻshimchasidoʻstona, mardona
-an qoʻshimchasi (arabcha soʻzlarda)tasodifan, qisman, majburan
-lab qoʻshimchasiyillab, soatlab, koʻplab
juft va takroriy soʻzlarasta-sekin, tez-tez, ora-sira
soʻz qoʻshilishibugun (bu + kun), birpas, birdan

Grammatik xususiyatlari

Ravish odatda son, egalik va kelishik qoʻshimchalarini olmaydi, lekin istisnolar bor. Ayrim tarz va payt ravishlari -roq qoʻshimchasi bilan daraja hosil qiladi: tezroq, ertaroq, koʻproq. Oʻrin ravishlari joʻnalish, oʻrin-payt va chiqish kelishigi qoʻshimchalarini oladi: ichkariga kirdi, yuqorida turdi, naridan keldi. Ravish holdan tashqari kesim ham boʻlishi mumkin: Majlis ertaga.

Ravishlar imlosi

Juft va takroriy ravishlar chiziqcha bilan yoziladi: asta-sekin, tez-tez, ora-sira. Biroz, birpas, birdan, bugun, ertaga, shuningdek, kelishik qoʻshimchasi qotib qolgan birga, toʻsatdan kabi ravishlar qoʻshib yoziladi. Har va hech soʻzlari bilan kelgan birikmalar ajratib yoziladi: har doim, har kuni, hech qachon.

Koʻp uchraydigan xatolar

1. Notoʻgʻri yozish: “bir oz”, “hardoim”, “asta sekin” emas, biroz, har doim, asta-sekin. 2. Darajani ikki marta ifodalash: “juda tezroq”, “eng koʻproq” oʻrniga ancha tezroq, eng koʻp degan maʼqul. 3. Tahlilda ravish va sifatni aralashtirish: soʻz otni aniqlasa (yaxshi bola), u sifat; feʼlni izohlasa (yaxshi oʻqiydi), uning tarz holi vazifasini koʻrsating.

Oʻzingizni tekshiring

Soʻz ravish boʻladi, agar: 1) oʻzgarmasa yoki faqat yuqorida koʻrsatilgan qoʻshimchalarni olsa; 2) feʼl, sifat yoki ravishga bogʻlanib, “qanday?”, “qachon?”, “qayerda?”, “qancha?” soʻroqlaridan biriga javob bersa; 3) feʼl shakli boʻlmasa. -ib, -gach, -guncha qoʻshimchali shakllar ravishdosh hisoblanadi (ravishdosh darsiga qarang).

UzLocal maʼlumotnomasi. Iqtibos keltirganda ushbu sahifaga havola bering.

Boʻlimning barcha darslari

  1. §1Morfologiya nimani oʻrganadi
  2. §2Soʻz turkumlari
  3. §3Ot
  4. §4Son: -lar affiksi
  5. §5Egalik affikslari
  6. §6Kelishiklar
  7. §7Sifat
  8. §8Sifat darajalari
  9. §9Son
  10. §10Olmosh
  11. §11Feʼl
  12. §12Boʻlishli va boʻlishsiz shakl
  13. §13Feʼl zamonlari
  14. §14Feʼlning shaxs-soni
  15. §15Feʼl nisbatlari
  16. §16Feʼl mayllari
  17. §17Sifatdosh
  18. §18Ravishdosh
  19. §19Ravish
  20. §20Koʻmakchilar
  21. §21Bogʻlovchi va yuklamalar
  22. §22Soʻz yasalishi
  23. §23Oʻzak, negiz va qoʻshimchalar
  24. §24Son turlari: sanoq va tartib sonlar
  25. §25Olmosh turlari
  26. §26Koʻmakchi feʼllar
  27. §27Harakat nomi
  28. §28Undov, taqlid va modal soʻzlar
  29. §29Morfologik tahlil tartibi: soʻzni tahlil qilish namunalari