Ozarbayjon tilidan rus va oʻzbek tiliga transkripsiya
Chet tillaridagi ismlar va nomlarni amaliy transkripsiya qoidalariga koʻra rus va oʻzbek tiliga (kirill, eski va yangi lotin) oʻgirish.
Asl til · 55
Qanday yoziladi
Amaliy transkripsiya qoidalarining avtomatik yaqinlashuvi, istisnolar lugʻati emas. Dialektal, oʻzlashma va leksik jihatdan mustahkamlangan variantlar (qoidalarning oʻzida ular ancha koʻp) hisobga olinmaydi va manbalar boʻyicha qoʻlda tekshirishni talab qilishi mumkin.
Ozarbayjon tilidan transkripsiya qoidalari
Nima kiritiladi: Lotin yozuvidagi ozarbayjoncha matn — ç, ə, ğ, ı, İ, ö, ş, ü, x, q harflari bilan; bir nechta soʻz, tinish belgilari, chiziqchali nomlar va eski imlodagi apostrof (Mə’sum) ham qabul qilinadi.
Unlilar: a va o harflari g, k dan keyin я, ё bilan (Nigar → Нигяр, Kamran → Кямран, Koroğlu → Кёроглу), boshqa hollarda а, о bilan beriladi. E harfi soʻz boshida э, qolgan oʻrinlarda е boʻladi (Elçin → Эльчин, Lerik → Лерик). Ö va ü harflari soʻz boshida о, у, undoshlardan keyin ё, ю bilan yoziladi (Ümid → Умид, Göyçay → Гёйчай, Kürdəmir → Кюрдемир). Nuqtasiz ı harfi ы, i esa и boʻladi (Xınalıq → Хыналыг).
Ə harfi: soʻz boshida hamda c, ç, f, h, x, j, q, ş undoshlaridan keyin а (Ələt → Алят, Cəfər → Джафар, Şəmkir → Шамкир); g, k, l dan keyin я (Gəncə → Гянджа, Biləsuvar → Билясувар); boshqa undoshlardan keyin е (Tərtər → Тертер, Azərbaycan → Азербайджан).
Undoshlar: c → дж, ç → ч, ş → ш, j → ж, x va h → х, g, ğ va q → г (Xaçmaz → Хачмаз, Oğuz → Огуз, Quba → Губа, Şahbuz → Шахбуз). L harfi e, ə, i, ö, ü unlilaridan keyin soʻz oxirida va undosh oldidan ль, boshqa hollarda л boʻladi (Göygöl → Гёйгёль, İlham → Ильхам, Masallı → Масаллы). Oʻzlashma soʻzlardagi ts birikmasi ц bilan beriladi (Motsart → Моцарт), qoʻshaloq undoshlar saqlanadi (Cabbarlı → Джаббарлы), apostrof ruscha yozuvda tushirib qoldiriladi.
Y harfi undosh oldidan va soʻz oxirida й boʻladi (Ceyranbatan → Джейранбатан). “Y + unli” birikmalari soʻz boshida va unlidan keyin: ya, yə → я, ye → е, yo, yö → ё, yu, yü → ю (Yasamal → Ясамал, Əliyev → Алиев, Böyük → Бёюк). Oʻzak ichida undoshdan keyin — ья, ье, ьё, ью (Salyan → Сальян, Yəhya → Яхья), oʻzaklar tutashgan joyda — ъя, ъе, ъё, ъю (Ağyazı → Агъязы, Xanyurdu → Ханъюрду). Yi va yı birikmalari har doim йи va йы boʻladi (Seyid → Сейид, Bayıl → Байыл).
Qoʻshma nomlar va anʼana: alohida yozilgan tur bildiruvchi soʻz transkripsiya qilinmaydi, balki tarjima qilinadi (Göytəpə çayı → река Гёйтепе), qoʻshib yozilgani esa nom tarkibida qoladi (Küküçay → Кюкючай). Orta, Aşağı, Yuxarı, Böyük, Kiçik, Yeni aniqlovchilari bilan kelgan nomlar rus tilida chiziqcha bilan yoziladi (Orta Ləki → Орта-Ляки). Anʼanaviy yozuvlar saqlanadi: Füzuli → Физули, Rüstəm → Рустам, Dövlət → Довлят, Bakı → Баку, Qarabağ → Карабах, Hüseyn → Гусейн, Heydər → Гейдар, Hacıbəyov → Гаджибеков. Oʻzaklar chegarasi koʻp uchraydigan ikkinchi oʻzaklar roʻyxati (yurd, yazı, yol, yar…) boʻyicha aniqlanadi, shuning uchun kam uchraydigan nomlarda ъ oʻrniga ь chiqishi mumkin. Nuqtasiz bosh I harfi ı deb, nuqtali İ esa i deb oʻqiladi (Işıqlı → Ышыглы).
Oʻzbekcha shakl alohida, ruscha yaqinlashtirishlarsiz tuziladi: ə → a, ö → oʻ, ü → u, ı → i, c → j, ç → ch, ş → sh, ğ → gʻ; q, h, x oʻzgarmaydi, yumshatish belgisi ishlatilmaydi (Göygöl → Goʻygoʻl, Gəncə → Ganja, Xocalı → Xojali, Oğuz → Ogʻuz, Şahbuz → Shahbuz). Soʻz oxiridagi -abad, -stan, -zadə qismlari -obod, -ston, -zoda boʻladi (Cəlilabad → Jalilobod, Qobustan → Qobuston, Rəsulzadə → Rasulzoda), eski imlodagi apostrof tutuq belgisi bilan beriladi (Mə’sum → Maʼsum). Oʻzbek tilida oʻrnashgan shakllar saqlanadi: Azərbaycan → Ozarbayjon, Bakı → Boku, Qarabağ → Qorabogʻ, İlham → Ilhom, Heydər → Haydar, Hüseyn → Husayn. Oʻzbek tilida “o” bilan yoziladigan choʻziq “a” tovushini ozarbayjoncha yozuvdan aniqlab boʻlmaydi, shu sababli boshqa ismlarda a saqlanadi.
Transkripsiyaning barcha tillari · 55
- SQAlban tili
- ARArab tili
- HYArman tili
- EUBask tili
- MYBirma tili
- BGBolgar tili
- CSChex tili
- DADan tili
- ETEston tili
- FOFarer tili
- FIFin tili
- FAFors tili
- FRFransuz tili
- KAGruzin tili
- HIHind tili
- IDIndonez tili
- ENIngliz tili
- GAIrland tili
- ISIsland tili
- ESIspan tili
- ITItalyan tili
- KNKannada tili
- YUEKanton tili
- CAKatalan tili
- KOKoreys tili
- KUKurd tili
- KMKxmer tili
- LOLaos tili
- LVLatish tili
- LTLitva tili
- LALotin tili
- MKMakedon tili
- MGMalagasi tili
- MLMalayalam tili
- DENemis tili
- NLNiderland tili
- NONorveg tili
- AZOzarbayjon tili
- PLPolyak tili
- PTPortugal tili
- RORumin tili
- SRSerb-xorvat tili
- SVShved tili
- SKSlovak tili
- SLSloven tili
- THTay tili
- TETelugu tili
- BOTibet tili
- TRTurk tili
- CYValliy tili
- HUVenger tili
- VIVyetnam tili
- ZHXitoy tili
- JAYapon tili
- ELYunon tili
