UzLocal

Turk tilidan rus va oʻzbek tiliga transkripsiya

Chet tillaridagi ismlar va nomlarni amaliy transkripsiya qoidalariga koʻra rus va oʻzbek tiliga (kirill, eski va yangi lotin) oʻgirish.

Sinab koʻring:

Qanday yoziladi

Ism yoki soʻz kiriting — bu yerda uning ruscha va oʻzbekcha yozilishi chiqadi.

Amaliy transkripsiya qoidalarining avtomatik yaqinlashuvi, istisnolar lugʻati emas. Dialektal, oʻzlashma va leksik jihatdan mustahkamlangan variantlar (qoidalarning oʻzida ular ancha koʻp) hisobga olinmaydi va manbalar boʻyicha qoʻlda tekshirishni talab qilishi mumkin.

TR

Turk tilidan transkripsiya qoidalari

Nima kiritiladi: Lotin yozuvidagi turkcha matn — ç, ğ, ı, İ, ö, ş, ü harflari (boʻlsa, â, î, û ham) bilan; bir nechta soʻz, tinish belgilari, chiziqchali nomlar va apostrofdan keyingi qoʻshimchalar (Ankara’da) ham qabul qilinadi.

Unlilar: e, ö, ü harflari soʻz boshida va unlilardan keyin э, о, у, undoshlardan keyin esa е, ё, ю bilan beriladi (Edirne → Эдирне, Kocaeli → Коджаэли, Özal → Озал, Bingöl → Бингёль, Üsküdar → Ускюдар). I harfi ы boʻladi, lekin c, ç, j, ş harflaridan keyin и yoziladi (Kızılırmak → Кызылырмак, Çıldır → Чилдыр, Şırnak → Ширнак).

Undoshlar: c → дж, ç → ч, ş → ш, j → ж, h → х (Ceyhan → Джейхан, Çanakkale → Чанаккале, Eskişehir → Эскишехир). Ğ harfi deyarli talaffuz qilinmaydi, biroq ism va nomlarda har qanday oʻrinda г bilan beriladi: Niğde → Нигде, Erdoğan → Эрдоган, Tekirdağ → Текирдаг.

L harfi: boʻgʻin boshida л (Kilis → Килис); boʻgʻin oxirida e, i, ö, ü unlilaridan keyin ль, a, ı, o, u unlilaridan keyin л (Elbistan → Эльбистан, Bingöl → Бингёль, Zonguldak → Зонгулдак). Sirkumfleksli â va û unlilari oʻzidan oldingi g, k, l undoshlarini yumshatadi va я, ю bilan yoziladi (Hakkâri → Хаккяри, kâr → кяр), boshqa hollarda а, у boʻladi; î → и.

Y harfi undosh oldidan va soʻz oxirida й boʻladi (Kayseri → Кайсери). “Y + unli” birikmalari soʻz boshida va unlidan keyin: ya → я, ye → е, yu va yü → ю, yi → йи, yı → йы, yo → йо, yö → йё (Yayla → Яйла, Yozgat → Йозгат, Yörük → Йёрюк). Oʻzak ichida undoshdan keyin — ья, ье, ьо, ью (Konya → Конья, Ünye → Унье, Balyoz → Бальоз), oʻzaklar tutashgan joyda — ъя, ъе, ъю, йо (Başyayla → Башъяйла, Tanyelek → Танъелек, Dörtyol → Дёртйол). Qoʻshaloq yy bitta й beradi: Eyyub → Эйюб.

Anʼanaviy yozuvlar saqlanadi: İstanbul → Стамбул, Türkiye → Турция, Elazığ → Элязыг, Kemal → Кемаль, Süleyman → Сулейман. Qoʻshma nomlardagi oʻzaklar chegarasi koʻp uchraydigan ikkinchi oʻzaklar roʻyxati (yayla, yurt, yol, yürek, yiğit…) boʻyicha aniqlanadi, shuning uchun kam uchraydigan nomlarda ъ oʻrniga ь chiqishi mumkin. Asl yozuvda sirkumfleks tushirib qoldirilgan boʻlsa, undoshning yumshoqligini tiklab boʻlmaydi. Nuqtasiz bosh I harfi turkcha qoidaga koʻra ı deb oʻqiladi (Isparta → Ыспарта).

Oʻzbekcha shakl alohida, ruscha yaqinlashtirishlarsiz tuziladi: ö → oʻ, ü → u, ı → i, c → j, ç → ch, ş → sh, ğ → gʻ, h oʻzgarmaydi, yumshatish belgisi ishlatilmaydi (Acıgöl → Ajigoʻl, Erdoğan → Erdogʻan, Muğla → Mugʻla, Yörük → Yoʻruk, Cengiz → Jengiz). Oʻzbek tilida oʻrnashgan shakllar saqlanadi: Ankara → Anqara, Türkiye → Turkiya, Atatürk → Otaturk.

Transkripsiyaning barcha tillari · 55