Kurd tilidan rus va oʻzbek tiliga transkripsiya
Chet tillaridagi ismlar va nomlarni amaliy transkripsiya qoidalariga koʻra rus va oʻzbek tiliga (kirill, eski va yangi lotin) oʻgirish.
Asl til · 55
Qanday yoziladi
Amaliy transkripsiya qoidalarining avtomatik yaqinlashuvi, istisnolar lugʻati emas. Dialektal, oʻzlashma va leksik jihatdan mustahkamlangan variantlar (qoidalarning oʻzida ular ancha koʻp) hisobga olinmaydi va manbalar boʻyicha qoʻlda tekshirishni talab qilishi mumkin.
Kurd tilidan transkripsiya qoidalari
Nima kiritiladi: Lotin yozuvidagi kurdcha matn (kurmanji, ç, ê, î, ş, û harflari bor “Havar” alifbosi) yoki sorani lahjasining arab yozuvi (هەولێر); bir nechta soʻz, tinish belgilari va chiziqchali nomlar ham qabul qilinadi.
Unlilar: a → а, e ham а boʻladi (Efrîn → Африн, Omer → Омар), ê → е, soʻz boshida esa э (Dêrsîm → Дерсим, Êlam → Элам), î → и, o → о, u va û → у (Mûş → Муш, Kurd → Курд). Qisqa i unlisi ы shaklida beriladi (Birûsk → Быруск, Agir → Агыр), lekin c, ç, j, ş dan keyin и yoziladi: Cimo → Джимо, şi → ши.
Undoshlar: c → дж, ç → ч, j → ж, ş → ш, h va x → х, q va k → к (Cîhan → Джихан, Çîçek → Чичак, Jêhat → Жехат, Xaneqîn → Ханакин). g, k, l dan keyin kelgan e harfi я boʻladi: Gever → Гявар, Kerkûk → Кяркук, Letîf → Лятиф.
w harfi soʻz boshida va unlidan oldin в (Wan → Ван, Sêwas → Севас, Tatwan → Татван), undoshdan oldin va soʻz oxirida у boʻladi (Rewşen → Раушан, Hewraman → Хаураман). y harfi undoshdan oldin va soʻz oxirida й; ya va ye soʻz boshida hamda unlidan keyin я (Yar → Яр, Yekbûn → Якбун), undoshdan keyin йа boʻladi (Derya → Дарйа). iya, iye → ия, iyê → ие, iyo → ио birikmalari: Ûrmiye → Урмия, Diyarbekir → Диярбакыр.
Maqolada keltirilgan istisnolar: Agirî → Агири, Amed → Амед, Colemêrg → Джоламерг, Erzirom → Эрзиром, Erzîncan → Эрзинджан, Êlih → Элих, Sêwas → Севас, Şirnex → Ширнах. Selmas → Сальмас va Viyan → Виан shakllari ham saqlanadi, -istan bilan tugaydigan nomlarda esa odat boʻlib qolgan -истан yoziladi (Kurdistan → Курдистан, Gulistan → Гулистан). Matn sirkumfleks belgilarisiz terilgan boʻlsa, ê va e, î va i, û va u farqlanmaydi: soʻz boshidagi va oxiridagi i harfi î deb oʻqiladi (Iran → Иран, Barzani → Барзани), soʻz oʻrtasida esa ы boʻlib qoladi (Ibrahim → Ибрахым).
Sorani: arab yozuvi harfma-harf lotin yozuviga oʻtkaziladi (ە → e, ێ → ê, ۆ → o, وو → û, ژ → j, ج → c, خ → x), soʻng xuddi shu qoidalar qoʻllanadi: هەولێر → Хаулер, کۆبانی → Кобани. Qisqa i bu yozuvda yozilmaydi va boʻgʻin tuzilishiga qarab tiklanadi (کوردستان → Курдистан, دهۆک → Дыхок), و va ی harflari esa qoʻshni harflarga qarab oʻqiladi, shuning uchun kam uchraydigan soʻzlarda xato boʻlishi mumkin. Arab yozuvidan olingan ismlar bosh harf bilan yoziladi.
Oʻzbekcha variant ruscha yaqinlashtirishlarsiz, alohida tuziladi: h → h, q → q, c va j → j, w → v, choʻziq a → o, qisqa e → a, o → oʻ; “ы” ham, undoshni yumshatish ham ishlatilmaydi (Azad → Ozod, Ferhad → Farhod, Bextiyar → Baxtiyor, Newroz → Navroʻz, Rewşen → Ravshan). Ismning oxirgi soʻzidagi -î qoʻshimchasi -iy boʻladi, ism oʻrtasida esa i: Mesûd Barzanî → Masʼud Barzoniy, Ehmedê Xanî → Ahmade Xoniy, Qazî Mihemed → Qozi Muhammad. Oʻrnashib qolgan shakllar saqlanadi: Mihemed → Muhammad, Elî → Ali, Omer → Umar, Îran → Eron, Kobanî → Kobani.
Transkripsiyaning barcha tillari · 55
- SQAlban tili
- ARArab tili
- HYArman tili
- EUBask tili
- MYBirma tili
- BGBolgar tili
- CSChex tili
- DADan tili
- ETEston tili
- FOFarer tili
- FIFin tili
- FAFors tili
- FRFransuz tili
- KAGruzin tili
- HIHind tili
- IDIndonez tili
- ENIngliz tili
- GAIrland tili
- ISIsland tili
- ESIspan tili
- ITItalyan tili
- KNKannada tili
- YUEKanton tili
- CAKatalan tili
- KOKoreys tili
- KUKurd tili
- KMKxmer tili
- LOLaos tili
- LVLatish tili
- LTLitva tili
- LALotin tili
- MKMakedon tili
- MGMalagasi tili
- MLMalayalam tili
- DENemis tili
- NLNiderland tili
- NONorveg tili
- AZOzarbayjon tili
- PLPolyak tili
- PTPortugal tili
- RORumin tili
- SRSerb-xorvat tili
- SVShved tili
- SKSlovak tili
- SLSloven tili
- THTay tili
- TETelugu tili
- BOTibet tili
- TRTurk tili
- CYValliy tili
- HUVenger tili
- VIVyetnam tili
- ZHXitoy tili
- JAYapon tili
- ELYunon tili
