Lotin tilidan rus va oʻzbek tiliga transkripsiya
Chet tillaridagi ismlar va nomlarni amaliy transkripsiya qoidalariga koʻra rus va oʻzbek tiliga (kirill, eski va yangi lotin) oʻgirish.
Asl til · 55
Qanday yoziladi
Amaliy transkripsiya qoidalarining avtomatik yaqinlashuvi, istisnolar lugʻati emas. Dialektal, oʻzlashma va leksik jihatdan mustahkamlangan variantlar (qoidalarning oʻzida ular ancha koʻp) hisobga olinmaydi va manbalar boʻyicha qoʻlda tekshirishni talab qilishi mumkin.
Lotin tilidan transkripsiya qoidalari
Nima kiritiladi: Klassik imlodagi lotincha matn, choʻziqlik belgilari bilan yoki ularsiz (æ, œ ligaturalari, U oʻrnidagi V va v oʻrnidagi u ham tushuniladi); bir nechta soʻz, tinish belgilari va chiziqchali nomlar qabul qilinadi, rim raqamlari oʻzgarmaydi.
Unlilar: ae va oe soʻz boshida э, soʻz oʻrtasida е bilan beriladi (Aemilia → Эмилия, Oedipus → Эдип, Phoebus → Феб), au → ав (Aurora → Аврора), y → и (Pyrrha → Пирра). Undosh i (j) й bilan, ja, je, ju birikmalari esa я, е, ю bilan yoziladi (Iuvenalis → Ювенал, Troia → Троя); old qoʻshimchadan keyin ularning oldiga ъ qoʻyiladi (coniunctio → конъюнкция).
Undoshlar: c harfi e, i, y, ae, oe oldidan ц, boshqa hollarda к bilan beriladi (Cicero → Цицерон, Catilina → Катилина); g va h → г (Germanicus → Германик, Hirtius → Гирций); unlilar orasidagi s → з (Aesopus → Эзоп); unli oldidagi ti → ци, lekin s, t, x harflaridan keyin emas (Terentius → Теренций, Sextius → Секстий); undosh oldidagi l → ль (Pulcher → Пульхр); x → кс, soʻz boshidagi ex unli oldidan экз (Buxentum → Буксент, existentia → экзистенция); qu → кв (Tarquinius → Тарквиний).
Yunoncha birikmalar: ch → х, ph → ф, rh → р, th → т, z → з (chronica → хроника, Rhesus → Рес, Theseus → Тезей, Zenobia → Зенобия). Koʻpgina ismlarda th anʼanaga koʻra ф bilan beriladi (Thessalia → Фессалия, Athenae → Афины), yunon va kelt ismlarida esa c harfi к boʻlib qoladi (Cynosura → Киносура, Cynobelinus → Кинобелин).
Morfologiya: ism bosh kelishik qoʻshimchasisiz, oʻzak shaklida beriladi. -us va -um qoʻshimchalari tushib qoladi (Decimus → Децим, Labienus → Лабиен), -ius va -ium → -ий (Plinius → Плиний, Capitolium → Капитолий), -eius → -ей (Pompeius → Помпей); -er bilan tugagan ismlarda e tushib qoladi (Macer → Макр); n oʻzakli ismlarga н qoʻshiladi (Cato → Катон, Nero → Нерон). 1‑turlanishdagi ismlar hamda -l, -r bilan tugagan ismlar oʻzgarmaydi (Apulia → Апулия, Hannibal → Ганнибал), koʻplikdagi nomlar koʻplikda qoladi (Baiae → Байи, Aquae Sextiae → Аквы Секстиевы).
Anʼanaviy yozuvlar saqlanadi: Roma → Рим, Carthago → Карфаген, Caesar → Цезарь, Venus → Венера, Juppiter → Юпитер, Thetis → Фетида, Hieronymus → Иероним. Ilmiy atamalarda lu → лю, kasallik nomlarida lo → лё: evolutio → эволюция, tuberculosis → туберкулёз. Kichik harf bilan yozilgan sifat-atamalar ruscha qoʻshimcha oladi, oʻzak va qoʻshimcha chegarasidagi la esa ля boʻladi: labialis → лабиальный, velaris → велярный (bosh harf bilan yozilgan ism oʻzak shaklida beriladi: Iuvenalis → Ювенал).
Cheklovlar: 3‑turlanishdagi ismlarning oʻzagini (qaratqich kelishigi shaklini), unlilarning choʻziqligini va soʻzning kelib chiqishini yozuvdan aniqlab boʻlmaydi, shuning uchun bunday ismlar faqat lugʻatda boʻlsagina toʻgʻri beriladi (Dis → Дит, Moesia → Мёзия). Vosita bosh kelishikdagi, bosh harf bilan yozilgan ism va nomlar uchun moʻljallangan; kichik harf bilan yozilgan soʻzlar atama yoki bogʻlangan matn deb qabul qilinadi va ularning -o, -i, -e qoʻshimchalari oʻzgarmaydi (in vino veritas → ин вино веритас). Boshqa kelishik shakllari va feʼllar taxminan beriladi. Rim raqamlari oʻzgarmaydi (Pius IX → Пий IX).
Transkripsiyaning barcha tillari · 55
- SQAlban tili
- ARArab tili
- HYArman tili
- EUBask tili
- MYBirma tili
- BGBolgar tili
- CSChex tili
- DADan tili
- ETEston tili
- FOFarer tili
- FIFin tili
- FAFors tili
- FRFransuz tili
- KAGruzin tili
- HIHind tili
- IDIndonez tili
- ENIngliz tili
- GAIrland tili
- ISIsland tili
- ESIspan tili
- ITItalyan tili
- KNKannada tili
- YUEKanton tili
- CAKatalan tili
- KOKoreys tili
- KUKurd tili
- KMKxmer tili
- LOLaos tili
- LVLatish tili
- LTLitva tili
- LALotin tili
- MKMakedon tili
- MGMalagasi tili
- MLMalayalam tili
- DENemis tili
- NLNiderland tili
- NONorveg tili
- AZOzarbayjon tili
- PLPolyak tili
- PTPortugal tili
- RORumin tili
- SRSerb-xorvat tili
- SVShved tili
- SKSlovak tili
- SLSloven tili
- THTay tili
- TETelugu tili
- BOTibet tili
- TRTurk tili
- CYValliy tili
- HUVenger tili
- VIVyetnam tili
- ZHXitoy tili
- JAYapon tili
- ELYunon tili
