UzLocal

Telugu tilidan rus va oʻzbek tiliga transkripsiya

Chet tillaridagi ismlar va nomlarni amaliy transkripsiya qoidalariga koʻra rus va oʻzbek tiliga (kirill, eski va yangi lotin) oʻgirish.

Sinab koʻring:

Qanday yoziladi

Ism yoki soʻz kiriting — bu yerda uning ruscha va oʻzbekcha yozilishi chiqadi.

Amaliy transkripsiya qoidalarining avtomatik yaqinlashuvi, istisnolar lugʻati emas. Dialektal, oʻzlashma va leksik jihatdan mustahkamlangan variantlar (qoidalarning oʻzida ular ancha koʻp) hisobga olinmaydi va manbalar boʻyicha qoʻlda tekshirishni talab qilishi mumkin.

TE

Telugu tilidan transkripsiya qoidalari

Nima kiritiladi: Telugu yozuvi yoki ISO 15919 lotin transliteratsiyasi (Viśākhapaṭnaṁ, Kr̥ṣṇā), shuningdek, diakritik belgilarsiz odatiy yozuv (Tirupati) qabul qilinadi; bir nechta soʻz, tinish belgilari va chiziqchali nomlar ham boʻlishi mumkin.

Maqola bitta ochiq boʻgʻinlar jadvalidan (“guṇintaṁ”) iborat: 13 ta unli qatori va 34 ta undosh qatori. Unlilarning choʻziqligi ruscha yozuvda koʻrsatilmaydi: ఆ, ఈ, ఊ, ఓ (jadvalda ular ustki chiziq bilan belgilangan — ā, ӣ, ӯ, ō) а, и, у, о shaklida yoziladi. Diftonglar ఐ → ай, ఔ → ау; boʻgʻin hosil qiluvchi ఋ → “ри” emas, ру bilan beriladi (గోదావరి → Годавари, కూచిపూడి → Кучипуди, హైదరాబాద్ → Хайдарабад, ఋషి → Руши).

ఎ va ఏ unlilari jadvalda “э” bilan berilgan: ular soʻz boshida va unlidan keyin shunday yoziladi (ఏలూరు → Элуру, ఎర్రగడ్డ → Эррагадда). Undoshdan keyin “е” yoziladi — maqolaning oʻzida til nomi shunday yozilgan: తెలుగు → Телугу, నెల్లూరు → Неллуру, మహేష్ → Махеш.

Nafasli undoshlar “х” bilan yoziladi: кх, гх, чх, джх, тх, дх, пх, бх (విశాఖపట్నం → Вишакхапатнам, భద్రాచలం → Бхадрачалам). Tish va retrofleks undoshlar farqlanmaydi: త, ట → т; ద, డ → д; ల, ళ → л; మ harfidan boshqa barcha burun undoshlari → н. చ → ч, జ → дж, హ → х, శ va ష → ш (చార్మినార్ → Чарминар, నాగార్జున → Нагарджуна, శ్రీశైలం → Шришайлам). య harfi har qanday unli oldidan й bilan beriladi — я, ю, ё harflari jadvalda ishlatilmaydi: విజయవాడ → Виджайавада.

Unli belgisi boʻlmagan undosh “а” bilan oʻqiladi va bu “а” hatto soʻz oxirida ham tushib qolmaydi: కడప → Кадапа, తిరుమల → Тирумала. Virama (్) unlini olib tashlaydi, shuning uchun ligaturalar va qoʻsh undoshlar harfma‑harf beriladi: ఖమ్మం → Кхаммам, అల్లు → Аллу, ఆంధ్ర ప్రదేశ్ → Андхра Прадеш, వరంగల్ → Варангал.

Anusvara (ం) soʻz oxirida м bilan beriladi, portlovchi к, г, ч, дж, т, д undoshlari oldidan esa shu qatordagi burun undoshi oʻrnida keladi va н yoziladi; jadvalning nomi ham shunday tuzilgan: గుణింతం → Гунинтам. Yana misollar: తెలంగాణ → Телангана, చిరంజీవి → Чирандживи; п, б oldidan va boshqa barcha holatlarda — м (పంపా → Пампа, సింహాచలం → Симхачалам, కరీంనగర్ → Каримнагар). Visarga (ః) → х: దుఃఖం → Духкхам.

Lotin yozuvi ISO 15919 boʻyicha oʻqiladi: c → ч, ch → чх, ś va ṣ → ш, ṁ — anusvara, r̥ → ру (Viśākhapaṭnaṁ → Вишакхапатнам, Kūcipūḍi → Кучипуди, Kr̥ṣṇā → Крушна). Diakritik belgilarsiz soʻzda ch → ч, sh → ш, ee → и, oo → у, ow va ou → ау, soʻz oxirida undoshdan keyingi y → и (Chiranjeevi → Чирандживи, Mahesh → Махеш, Reddy → Редди, Chowdary → Чаудари); bunday yozuv bir xil oʻqilmaydi, shuning uchun telugu yozuvida kiritilsa, natija aniqroq boʻladi. Telugu yozuvida bosh harflar yoʻq, shu sababli har bir soʻz bosh harf bilan yoziladi. Maqolada anʼanaviy yozuvlar keltirilmagan: jadvalga mos kelmaydigan oʻrnashgan shakllarni (Кришна, Виджаявада, Гунтур) qoʻlda almashtirish kerak.

Transkripsiyaning barcha tillari · 55