UzLocal

Nemis tilidan rus va oʻzbek tiliga transkripsiya

Chet tillaridagi ismlar va nomlarni amaliy transkripsiya qoidalariga koʻra rus va oʻzbek tiliga (kirill, eski va yangi lotin) oʻgirish.

Sinab koʻring:

Qanday yoziladi

Ism yoki soʻz kiriting — bu yerda uning ruscha va oʻzbekcha yozilishi chiqadi.

Amaliy transkripsiya qoidalarining avtomatik yaqinlashuvi, istisnolar lugʻati emas. Dialektal, oʻzlashma va leksik jihatdan mustahkamlangan variantlar (qoidalarning oʻzida ular ancha koʻp) hisobga olinmaydi va manbalar boʻyicha qoʻlda tekshirishni talab qilishi mumkin.

DE

Nemis tilidan transkripsiya qoidalari

Nima kiritiladi: Lotin yozuvidagi nemischa matn — ä, ö, ü, ß harflari bilan yoki ularning oʻrnidagi ae, oe, ue, ss bilan; bir nechta soʻz, tinish belgilari va chiziqchali nomlar ham qabul qilinadi.

Unlilar va diftonglar: ei, ey, ai, ay → ай, eu va äu → ой (Meyrink → Майринк, Eulenberg → Ойленберг, Häusler → Хойслер); ie → и, ikki boʻgʻin boʻlsa — ие (Diez → Диц, Marienberg → Мариенберг). Ä, ö, ü harflari undoshlardan keyin е, ё, ю, soʻz boshida esa э, э, и bilan beriladi (Käthe → Кете, Köpenick → Кёпеник, Öttinger → Эттингер, Überweg → Ибервег); ae, oe, ue yozuvlari ham xuddi shunday oʻqiladi (Oetker → Эткер). E harfi soʻz boshida va unlilardan keyin (i, y, eu, äu bundan mustasno) э, boshqa hollarda е boʻladi (Erkner → Эркнер, Bauer → Бауэр, Beier → Байер); soʻz oxirida i harfidan keyingi a → я (Maria → Мария).

Undoshlar: s harfi unli oldidan з, undosh oldidan va soʻz oxirida с bilan beriladi (Semper → Земпер, Hans → Ханс); sch → ш; st va sp soʻz yoki qoʻshma soʻz qismi boshida шт, шп boʻladi (Strausberg → Штраусберг, Mutterstadt → Муттерштадт). Z → ц, unlilar orasidagi tz → тц (Zeidler → Цайдлер, Marchwitza → Мархвитца); tsch, zsch, tzsch → ч (Tatschow → Тачов, Zschopau → Чопау). W → в; v → ф, lekin oʻzlashma soʻzlarda va baʼzi shimoliy nomlarda в (Volkmar → Фолькмар, Kleve → Клеве). Ch → х, chs → кс, soʻz boshida [k] tovushini bildirsa — к (Erich → Эрих, Achslach → Акслах, Christian → Кристиан); c harfi e, i oldidan ц, boshqa hollarda к (Cilli → Цилли, Caspar → Каспар); qu → кв, x → кс.

H harfi soʻz va boʻgʻin boshida х bilan beriladi (Hörnle → Хёрнле), lekin unlidan keyin undosh oldidan, e oldidan va soʻz oxirida yozilmaydi (Behling → Белинг, Hohenlohe → Хоэнлоэ). Th, rh, dh birikmalarida ham u yozilmaydi, ph esa ф boʻladi (Theo → Тео, Starhemberg → Штаремберг, Joseph → Йозеф). Qoʻshma soʻz qismlari tutashgan joyda harflar alohida oʻqiladi: Dietharz → Дитхарц, Alphütte → Альпхютте, Altschul → Альтшуль.

L harfi unli oldidan л, undosh oldidan va soʻz oxirida ль bilan beriladi (Wulf → Вульф, Nebel → Небель); ll unlilar orasida лл, boshqa hollarda лль boʻladi (Ellerbach → Эллербах, Böll → Бёлль). Qoʻsh undoshlar saqlanadi (Grimm → Гримм, Inn → Инн), faqat -mann qoʻshimchasi -ман boʻladi (Naumann → Науман). Ck unlilar orasida кк, boshqa hollarda к (Becker → Беккер, Dick → Дик). ß → с; ss → сс, lekin diftong yoki choʻziq unlidan keyin, yaʼni ß oʻrnida kelganda, bitta с yoziladi (Lessing → Лессинг, Großbarkau → Гросбаркау, Vohenstrauss → Фоэнштраус).

J harfi keyingi unli bilan qoʻshilib ketadi: soʻz boshida va unlilardan keyin ja → я, je va jä → е, jo → йо, ju → ю, jü → йю (Jade → Яде, Joseph → Йозеф, Bujendorf → Буендорф); undoshlardan keyin — ья, ье, ью (Anjun → Аньюн), oʻzaklar tutashgan joyda esa ъя, ъе, ъю (Oberjettingen → Оберъеттинген). Ruscha ismlarda soʻz oxiridagi undoshdan keyingi ja → я (Katja → Катя, Tanja → Таня).

Maqolada sanab oʻtilgan anʼanaviy yozuvlar saqlanadi: Hamburg → Гамбург, Händel → Гендель, Nietzsche → Ницше, Leipzig → Лейпциг, Heine → Гейне, Freud → Фрейд, Einstein → Эйнштейн, Karl → Карл, Klein → Кляйн. Qoʻshma soʻz qismlarining chegarasini, v harfining [v], ch birikmasining [k] deb oʻqilishini hamda shimoliy nomlardagi ae → а va oe → о hollarini (Laer → Лар, Itzehoe → Итцехо) yozuvdan aniqlab boʻlmaydi — ular koʻp uchraydigan qismlar va nomlar roʻyxati asosida berilgan, shuning uchun kam uchraydigan soʻzlar natijasini manbalar bilan solishtirib koʻrish tavsiya etiladi.

Transkripsiyaning barcha tillari · 55