Kanton tilidan rus va oʻzbek tiliga transkripsiya
Chet tillaridagi ismlar va nomlarni amaliy transkripsiya qoidalariga koʻra rus va oʻzbek tiliga (kirill, eski va yangi lotin) oʻgirish.
Asl til · 55
Qanday yoziladi
Amaliy transkripsiya qoidalarining avtomatik yaqinlashuvi, istisnolar lugʻati emas. Dialektal, oʻzlashma va leksik jihatdan mustahkamlangan variantlar (qoidalarning oʻzida ular ancha koʻp) hisobga olinmaydi va manbalar boʻyicha qoʻlda tekshirishni talab qilishi mumkin.
Kanton tilidan transkripsiya qoidalari
Nima kiritiladi: Kanton tilining lotin yozuvidagi shakli — yutpxin (Jyutping) yoki Yel transkripsiyasi, ohang raqamlari, ohang belgilari bilan yoki ohangsiz (Hoeng1gong2, Hēunggóng, Hoenggong); boʻgʻinlar qoʻshib, defis yoki apostrof orqali yoziladi. Gonkongdagi rasmiy yozuvlar (Lee, Chow, Tsuen Wan) taxminan oʻqiladi; iyerogliflar oʻzgarishsiz qoladi.
Kantoncha ism va nomlar Y. Koryakov va D. Shakura tizimi (2007) boʻyicha beriladi. Soʻz boʻgʻinlarga, boʻgʻin esa boshlangʻich undosh (initsial) va qolgan qismga (final) ajratiladi; bir soʻzning boʻgʻinlari qoʻshib yoziladi, ohanglar aks ettirilmaydi: Hoeng1gong2 → Хёнкон, Lei5 Siu2-lung4 → Лэй Сиулун.
Undoshlar: b, d, g → п, т, к; nafasli p, t, k → пх, тх, кх; z (Yel tizimida j) → ч, c (Yel tizimida ch) → чх; gw → ку, kw → кху; ng → нг, h → х, w → в, s → с: Daai6bou3 → Тайпоу, Tyun4mun4 → Тхюньмунь, Zim1saa1zeoi2 → Чимсачёй, Kwai4cing1 → Кхуайчхин, Gwong2dung1 → Куонтун.
Boʻgʻin oxiri: -n → нь, -ng → н, -m, -p, -t, -k → м, п, т, к (Waan1zai2 → Ваньчай, Wong4daai6sin1 → Вонтайсинь). Choʻziq aa va qisqa a bir xil, “а” shaklida beriladi. e unlisi → э, lekin ч va чх harflaridan keyin е yoziladi (dei → тэй, ceng → чхен); oe va eo (Yel tizimida eu) → ё, yu → ю: Soeng6seoi2 → Сёнсёй, Cyun4waan1 → Чхюньвань.
Boʻgʻin boshidagi yot (yutpxinda j, Yel tizimida y) unli bilan qoʻshilib ketadi: ja → я, je → е, jo va joe → ё, jyu → ю, ji boʻgʻini esa shunchaki “и” boʻladi: Jau4maa4dei2 → Яуматэй, Jyun4long5 → Юньлон. Boʻgʻin hosil qiluvchi burun undoshlari: m → м, ng → ын.
Agar boʻgʻin qattiq undosh bilan tugab, keyingisi unli bilan boshlansa, ular orasiga ъ qoʻyiladi: Cing1ji1 (Tsing Yi) → Чхинъи, Jyut6jyu5 → Ютъю; “нь” birikmasidan keyin belgi kerak emas (Zoeng1gwan1ou3 → Чёнкуаньоу). Bir nechta boʻgʻin maqoladagi jadvalda qanday yozilgan boʻlsa, shunday beriladi: daan → тан, deon → тён, teon → тхён, kwui → квуй, kwut → квут.
j harfi ikki xil oʻqiladi: yutpxinda bu yot (jan → янь), Yel tizimida esa ч (jàn → чань). Tizim matndagi belgilarga qarab aniqlanadi (z, c, oe — yutpxin; ch, y, eu, ohang belgilari — Yel); bunday belgilar boʻlmasa, j yutpxin boʻyicha oʻqiladi. Ohangsiz, qoʻshib yozilgan soʻzda boʻgʻin chegaralari har doim ham aniq boʻlmaydi — ohang raqamlari, defis yoki apostrof qoʻyish ishonchliroq; boʻshliq bilan ajratilgan boʻgʻinlar alohida soʻz hisoblanadi. Gonkongdagi rasmiy yozuvlar (Chow, Lee, Kwok, Tsuen) nafasli va nafassiz undoshlarni hamda ayrim unlilarni farqlamaydi, shuning uchun taxminan oʻqiladi: Lee → Лэй, Yuen → Юнь, Shui → Сёй, lekin Chow → Чхау (aniqrogʻi Чау, zau1 oʻqilishidan). Taniqli joy nomlari lugʻatdan olinadi (Tsim Sha Tsui → Чимсачёй, Mong Kok → Вонкок, Hong Kong → Гонконг); kanton boʻgʻinlariga ajralmaydigan soʻzlar oʻzgarishsiz qoladi.
Transkripsiyaning barcha tillari · 55
- SQAlban tili
- ARArab tili
- HYArman tili
- EUBask tili
- MYBirma tili
- BGBolgar tili
- CSChex tili
- DADan tili
- ETEston tili
- FOFarer tili
- FIFin tili
- FAFors tili
- FRFransuz tili
- KAGruzin tili
- HIHind tili
- IDIndonez tili
- ENIngliz tili
- GAIrland tili
- ISIsland tili
- ESIspan tili
- ITItalyan tili
- KNKannada tili
- YUEKanton tili
- CAKatalan tili
- KOKoreys tili
- KUKurd tili
- KMKxmer tili
- LOLaos tili
- LVLatish tili
- LTLitva tili
- LALotin tili
- MKMakedon tili
- MGMalagasi tili
- MLMalayalam tili
- DENemis tili
- NLNiderland tili
- NONorveg tili
- AZOzarbayjon tili
- PLPolyak tili
- PTPortugal tili
- RORumin tili
- SRSerb-xorvat tili
- SVShved tili
- SKSlovak tili
- SLSloven tili
- THTay tili
- TETelugu tili
- BOTibet tili
- TRTurk tili
- CYValliy tili
- HUVenger tili
- VIVyetnam tili
- ZHXitoy tili
- JAYapon tili
- ELYunon tili
